Cholera! Skąd to się wzięło?

„Cholera” ma co najmniej dwa znaczenia. Pierwsze – odnosi się do epidemicznej choroby; drugie – utożsamiane jest z przekleństwem, wyzwiskiem. Wydawałoby się, że dwa zupełnie różne znaczenia, a w rzeczywistości tak zupełnie różne nie są! A zatem od początku.

Obydwie cholery wywodzą się od greckiego słowa chole ‘zółć’.

Zaczęło się od gwałtownego temperamentu

Grecka „cholera” najpierw oznaczała gwałtowne usposobienie, czyli tzw. żółciowy humor (temperament). Stąd też wzięły się określenia takie jak: „choleryk” czy „temperament choleryczny”.

Termin medyczny

Następnie „cholera” stała się terminem medycznym – ‘rodzaj ostrej choroby epidemicznej’, która wiązała się z podrażnieniem woreczka żółciowego i wydzielaniem żółci, często kończyła się śmiercią’.

Przekleństwo, wyzwisko

Oprócz znaczenia medycznego, zwłaszcza do końca XVIII w. zaczęto używać tej nazwy metaforycznie w przekleństwach, wyzwiskach, np. „niech go cholera weźmie”, „idź do cholery”, „ty cholero”. W języku potocznym funkcjonują liczne frazeologizmy: „cholery można dostać”, „po jaką cholerę”, „ni cholery”, „za cholerę”. Ze względu na silną ekspresję wyraz ten ma sporą frekwencję, a to powoduje, że traci zabarwienie wulgarne i staje się partykułą wyrażającą silne uczucia wzburzenia, gniewu.

Obecnie „cholera” jako termin medyczny występuje rzadko, natomiast jako partykuła wyrażająca stosunek emocjonalny – bardzo często.

Źródło: Poprawnie po polsku, red. A. Kubiak-Sokół, PWN, Warszawa 2007.

Może Cię zainteresuje: 9 sposobów na tytuły internetowe

Dodaj komentarz